Web Content type

DE RUSSISCH-BELGISCHE RELATIES

 

    Ondanks de lastige conjunctuur in internationale en Europese zaken hebben Rusland en België vorig jaar regelmatig en intensief samengewerkt. De wederzijdse wil om het potentieel van de bilaterale betrekkingen ten volste te benutten, binnen de mogelijkheden van de aanhoudende beperkingen, is bekrachtigd in de loop van het werkbezoek van de minister van Buitenlandse Zaken van de Russische Federatie, Serguey Lavrov, aan Brussel (op 11 en 12 juli 2017). Zijn ontmoeting met de premier van het koninkrijk, Charles Michel, en zijn gesprekken met de vicepremier en minister van Buitenlandse en Europese Zaken, Didier Reynders, vonden plaats in een open en zakelijke atmosfeer. De Belgische partners onderstreepten de interesse in het herstel van een gestructureerde dialoog op hoog niveau tussen de Europese Unie en Rusland.

In de loop van bilaterale politieke besprekingen op het niveau van de staatssecretarissen van Buitenlandse Zaken (in februari 2017) vond er een verdiepende gedachtewisseling plaats over een breed scala van actuele internationale problemen en bilaterale kwesties.

Door middel van actieve samenwerking tussen de Ambassade en de autoriteiten van het Koninkrijk op federaal, regionaal en lokaal niveau heeft men praktische invulling gegeven aan de Russisch-Belgische samenwerking op verschillende gebieden. De Ambassadeur heeft bezoeken gebracht aan Antwerpen, Luik en Gent en de grootste havens van het Koninkrijk bezocht. Men haalde wijdvertakte contacten aan met vertegenwoordigers van commerciële, academische en maatschappelijke kringen in België.

Met genoegen constateren wij een positieve vooruitgang op het economische spoor. In de wederzijdse handel is de neergang, waarvan een jaar geleden nog sprake was, overwonnen. In de eerste helft van het jaar steeg de omzet met een derde in vergelijking met 2016 en bereikte deze een niveau dat vergelijkbaar was met dat in de periode vóór de sancties. Hierbij is het van belang dat de stijging niet alleen is behaald dankzij de levering van Russische energiebronnen en andere minerale grondstoffen. De samenwerking in de diamantsector en de gassector, de chemische industrie, de metallurgie, het transportwezen en de logistiek heeft zich dynamisch ontwikkeld en de investeringsvolumes zijn gestegen, zowel in Rusland, als in België.

De concerns Lukoil (een uitbater van een van de nationale netwerken van tankstations), Eurochem (een agrochemische fabriek in de haven van Antwerpen), Mechel (verkoop van staal), Novolipetskij metallurgicheskij kombinat [Metallurgische Fabriek van Novolipetsk] (twee fabrieken in Wallonië) en andere ondernemingen hebben successen geboekt in het Koninkrijk.

Op de Russische markt blijft Solvay de Belgische economische actor nummer één. Een met deelname van Solvay in de regio van Nizhnij Novgorod opgericht bedrijf voor de productie van polyvinylchloride en natronloog heeft in aanzienlijke mate voorzien in de vaderlandse behoefte aan deze grondstoffen. Grote investeerders waren AB InBev (bierbrouwerij), AGC Flat Glass (productie van industrieel glas en autoglas), Sibelco (winning en primaire bewerking van kwartszand) en andere Belgische ondernemingen.

Er zijn grote vorderingen geboekt met de bouw van een grote terminal voor vloeibaar aardgas (LNG) in de haven van Zeebrugge in een samenwerkingsverband tussen het bedrijf Yamal LNG en de Belgische beheerder van vervoersinfrastructuur voor aardgas Fluxys. Hierdoor worden aanzienlijke capaciteiten gecreëerd voor het transport en de verdere distributie van Russische vloeibaar aardgas naar consumenten, ook op andere continenten.

Ondanks de “afkoeling” ten gevolge van de sancties is men niet alleen doorgegaan met de uitvoering van grote projecten die in de voorgaande jaren zijn gestart, maar is men ook begonnen met nieuwe veelbelovende zaken. Zo hebben Fluxys en NOVATEK in juni 2017 in de marge van het Sint-Petersburgse Internationale Economische Forum een memorandum van samenwerking ondertekend, gericht op een aanzienlijke uitbreiding van de toegang van Russische leveranciers tot de markt van small-scale LNG in Europa, in aanvulling op de reeds in maart 2016 getekende raamovereenkomst tussen het Belgische bedrijf en Gazprom. Het bedrijf Bekaert heeft aangekondigd ongeveer 1 miljard roebel te willen investeren in de uitbreiding van zijn capaciteiten voor de productie van metaalkoord in de speciale economische zone Lipetsk. Naar aanleiding van de deelname van vooraanstaande exporteurs op het gebied van de vaderlandse visindustrie aan Seafood 2017 (Brussel, april), de grootste visbeurs in Europa, is men een reeks overeenkomsten aangegaan.

Er zijn vruchtbare contacten tot stand gekomen tussen de provincie West-Vlaanderen en de regio Leningrad, en de steden Antwerpen en Oest-Loega alsmede de havens daarvan. De commerciële kringen van de twee landen zijn nader tot elkaar gekomen dankzij zakelijke missies in België van vertegenwoordigers van de regio’s Vologda, Nizjnij Novgorod, Samara en Tambov, en de Associatie van Innovatieve Regio’s van Rusland. Aan boord van de legendarische bark Kruzensjtern, die in mei een reis maakte naar Antwerpen en Oostende, is een presentatie gegeven van het investeringspotentieel van de regio Kaliningrad. Zakenlui uit het Koninkrijk hebben op hun beurt bezoeken gebracht aan de Republiek Tatarstan, Vologda, Lipetsk, Samara en Tsjerepovets en deelgenomen aan het Sint-Petersburgse Internationale Economische Forum (in juni 2017) en het Oostelijke Economische Forum (in september 2017).

Het doet deugd dat ondernemers van onze twee landen meer aandacht willen schenken aan wederzijdse samenwerking op hightech en kennisintensieve gebieden. In 2017 zijn de contacten tussen de vaderlandse vliegtuigbouwers en de Vlaamse Luchtvaart Groep FLAG en het Luchtvaartcluster Skywin uit Wallonië verder aangehaald. De Belgische ervaring van innovatieve startups wordt nauwlettend gevolgd door het Skolkovo Fonds en het bedrijf Technopol.

Een bijzonder feit: na drieënhalf jaar durende sancties heeft geen enkel van de ruim 50 Belgische bedrijven die in Rusland actief zijn het land verlaten, zij waarderen de mogelijkheden voor succesvol ondernemen die ons land te bieden heeft, evenals de grote en veelbelovende markt. Dit was precies het gespreksonderwerp van de Gemengde Commissie voor Economische Samenwerking tussen de Russische Federatie en de Belgisch-Luxemburgse Economische Unie (BLEU). Deze commissie komt eens in de twee jaar in volledige bezetting bijeen, maar in de loop van de gehele periode van twee jaar wordt tussen de sessies door dynamisch gewerkt. Tijdens de in mei 2017 te Brussel en Luxemburg gehouden overlegrondes van de plaatsvervangende medevoorzitters van BLEU is de agenda van de volgende vergadering van de Commissie besproken, die moet plaatsvinden in de eerste helft van 2018, en heeft men van gedachten gewisseld over hoe de effectiviteit te verhogen van het in het kader van de vergadering te houden Zakelijke Forum.

Contacten via de parlementaire lijn hebben het gehele spectrum van bilaterale interactie een wezenlijke impuls gegeven. In juni 2017 heeft een delegatie van afgevaardigden van de Staatsdoema van de Federatieve Vergadering van Rusland Brussel bezocht onder de leiding van plaatsvervangend voorzitter van het Comité voor Internationale Zaken, Аnatoly Karpov. Tijdens ontmoetingen in het Federale Parlement van het Koninkrijk, onder andere met de voorzitter van de Kamer van Volksvertegenwoordigers, Siegfried Bracke, werd van beide zijden geconstateerd dat het opstellen van een verenigende agenda wenselijk is en dat het van belang is om samen te werken aan oplossingen van de kernproblemen van de hedendaagse wereld, op de eerste plaats aan de bestrijding van het internationale terrorisme.

Het vruchtbare contact tussen de Russische en Belgische parlementariërs werd voortgezet in de marge van de Vergadering van de Interparlementaire Unie (Sint-Petersburg, oktober 2017).

Rusland en België hebben elkaar onderling verder verrijkt door te werken aan de ontwikkeling van hun culturele banden. De rode draad van het jaar was het 300-jarige jubileum van het bezoek van Peter de Grote aan België, een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de bilaterale relaties, die eeuwenlang hun vriendschappelijke karakter hebben bepaald. Het jubileum ging gepaard met een uitgebreid programma van feestelijke evenementen: concerten, tentoonstellingen, wetenschappelijke en educatieve seminars en conferenties, die stuk voor stuk een beeld gaven van de reis van de eerste keizer van heel Rusland langs de Belgische steden. Het is verheugend dat niet alleen onze partners en sponsors uit Rusland, maar ook de autoriteiten van het Koninkrijk en het Belgische publiek warm hebben gereageerd op de talrijke initiatieven van de ambassade. Dit toont duidelijk aan dat het verblijf van de Russische tsaar hier aangename herinneringen heeft achtergelaten, die ook vandaag nog dienen als deel van het stevige fundament van onze band.

Het is begonnen met de optredens van het studentenkoor van het Moskouse Staatsinstituut voor Internationale Betrekkingen van het Russische Ministerie van Buitenlandse Zaken in verschillende steden van het Koninkrijk eind januari 2017. De touroptredens van het Igor Moiseyev Academisch Staatsensemble oogstten veel succes (maart 2017).

Ook het 7e internationale festival "Rendez-vous met Rusland" (mei 2017) stond in het teken van Peters bezoek aan Brussel. Een concert, uitgevoerd door professionele artistieke teams en hobby-artiesten, kunstbeurzen, proeverijen en andere originele evenementen gaven mensen van alle leeftijden en met de meest uiteenlopende beroepen en interesses een veelzijdige indruk van Rusland en de tradities van zijn multinationale en multiconfessionele bevolking.

Uiterst memorabel was de feestdag in Antwerpen (juni 2017), waar Peter de Grote tweemaal heeft verbleven: in 1698 en in 1717. Onder auspiciën van burgemeester Bart de Wever vonden in het stadhuis optredens van volksensembles, een gastronomisch festival genaamd "Geheimen van de Kremlin-keuken" en een internationaal schaaktoernooi plaats. Het evenement werd bijgewoond door tal van vertegenwoordigers van politieke, zakelijke en publieke kringen in Vlaanderen, evenals het diplomatieke korps. Het hoogtepunt van het jubileumprogramma was de onthulling van een monument voor de tsaar van de beeldhouwer Alexander Taratynov in Luik (21 juni 2017), een gezamenlijk initiatief van regionale overheden en de Belgische organisaties "Fonds van Peter de Grote" en "Grand Liège", dat is uitgevoerd met medewerking van de ambassade in samenwerking met de concerns Gazprom en Lukoil. Aan de feestelijkheden werd deelgenomen door de voorzitter van de Senaat van België, Christine Defraigne, de Franse Gemeenschapsminister, Alda Greoli, de gouverneur van de provincie Luik, Hervé Jamar, en de burgemeester van Spa, Joseph Houssa.

De belangstelling voor de nalatenschap van het tijdperk van Peter de Grote is in de Belgische academische kringen geenszins afgenomen. In november 2017 presenteerde de prominente Vlaamse Slavist Emmanuel Waegemans de Franse editie van zijn boek "Peter de Grote in België" (voor het eerst gepubliceerd in 2007 in het Nederlands en het Russisch). In december 2017 zijn er thematische wetenschappelijke conferenties in Brussel en Luik gehouden. In 2018 wordt het estafettestokje van gedenkwaardige data overgedragen aan een ander belangrijk evenement – het 165-jarige jubileum van de geboorte van onze diplomatieke betrekkingen, dat wij zullen vieren in april.

Zoals altijd heeft de Russische diaspora zich enthousiast ingezet om de veelzijdige contacten tussen Rusland en België verder uit te breiden. Dit komt tot uiting in levendige evenementen met veel positieve weerklank, gesteund door of onder de auspiciën van de Belgische Federatie van Russisch Sprekende Organisaties (BFRO), die wordt vertegenwoordigd in alle hoeken van het Koninkrijk.

De inspanningen van BFRO-activisten om het historische geheugen te beschermen, met name de waarheid over de Tweede Wereldoorlog, verdienen veel respect. Op 7 mei 2017 vonden in de Citadel van Luik de uiterst emotionele evenementen "Het Onsterflijke Regiment" en "Het Sint-Georgekruis" plaats op initiatief van de Luikse vleugel van de diaspora. De rode draad in de activiteiten van de "Unie van Sovjetburgers", de oudste Russische vereniging in België (opgericht in 1946), alsmede die van haar voorzitter Vera Aleksandrovna Koesjnareva persoonlijk, was de vereeuwiging van de heldhaftigheid van onze soldaten. De Internationale A.S. Poesjkin Stichting is een symbool van eeuwenoude tradities van spirituele en culturele uitwisselingen tussen Rusland en België. De stichting wordt bestuurd door in Brussel woonachtige directe nakomelingen van de dichter: Maria Aleksandrovna en Aleksander Poesjkin. De jaarlijks door de stichting gehouden liefdadigheidsavonden, waarop de "Russische Erfgoedprijs" wordt uitgereikt, zijn welbekend.

De ambassade ziet het beschermen van de legitieme rechten en belangen van de vertegenwoordigers van de diaspora, om hen te helpen hun etnisch-culturele identiteit en betrokkenheid bij Rusland te behouden, als haar onvoorwaardelijke prioriteit, evenals de functie van de ambassade om een "brug" te zijn ter bevordering van de Russisch-Belgische samenwerking in alle opzichten.

We beschouwen de versterking van de posities van de Russische taal in België als één van onze belangrijke werkzaamheden op cultureel en humanitair vlak. Het Russisch is een kanaal voor het bevorderen van objectieve informatie over Rusland, een instrument voor communicatie tussen beschavingen, een symbool voor het verenigen van onze landgenoten.

De grote belangstelling van de Belgen voor de Russische taal blijkt uit het feit dat het Russisch wordt gedoceerd in een hele reeks hogere en secundaire onderwijsinstellingen van het land en in het kader van diverse taalcursussen. In juni 2017 is in Antwerpen het eerste officiële Taaltestcentrum in België geopend onder auspiciën van het A.S. Poesjkin Staatsinstituut voor de Russische Taal.

We wijzen op de belangrijke bijdrage van landgenoten aan de verspreiding van hun moedertaal. De door hen opgerichte Belgische Vereniging van Russischtalige Scholen is opgenomen in een pilotproject van het programma van de Franse Gemeenschap "Talen en Culturen Ontdekken". In het kader van dit initiatief hebben gecertificeerde docenten kosteloos niet-verplichte lessen verzorgd over taal- en cultuuronderwerpen in onderwijsinstellingen van het basis- en secundair onderwijs in Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Met de steun van landgenoten zijn in de grote steden van het land meer dan 20 Russische weekendscholen actief.

De viering van de Dag van de Russische taal is inmiddels een goede traditie geworden in België. De Internationale A.S. Poesjkin Stichting en de vereniging "Willemsfonds Laken" heeft met steun van de Russische diplomatieke missie traditionele literaire lezingen georganiseerd.

Een belangrijke rol bij het uitvoeren van taken op alle voornoemde gebieden is weggelegd voor het Russische Centrum voor Wetenschap en Cultuur in Brussel. Wij streven ernaar dat het centrum door het grote publiek wordt gezien als een aantrekkelijke plek, waar iedereen terecht kan die geïnteresseerd is in het moderne Rusland, Russisch wil leren, in ons land onderwijs wil volgen of gezamenlijke humanitaire initiatieven wil ontplooien.

Een organieke taak van de ambassade is interactie met de Russisch-Orthodoxe Kerk. We waarderen de inspanningen van het (Russisch-orthodoxe) Brussels-Belgische aartsbisdom voor het versterken van de morele autoriteit van ons land en de spirituele eenheid van de Russische wereld ten zeerste.

We zijn verheugd over de belangstelling van de Belgen in het culturele erfgoed van Rusland. Russische kunstenaars waren welkome gastspelers in de grootste concert- en tentoonstellingsgebouwen van het Koninkrijk. Het orkest van het Mariinskij Theater was er te gast onder leiding van Valerij Gergiev, evenals het Balletgezelschap van het Bolshoi Theater, Joerij Basjmet met het ensemble “Solisten van Moskou” en andere bekende collectieven en performers.